భారతీయులు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో, ఆనందోత్సాహాలతో జరుపుకునే పండుగలలో 'వినాయక చవితి' (గణేష్ చతుర్థి) ప్రథమ స్థానంలో ఉంటుంది. భాద్రపద మాసంలో శుక్ల పక్ష చవితి రోజున గజాననుడు జన్మించిన రోజుగా ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ఏ శుభకార్యం తలపెట్టినా ఎలాంటి ఆటంకాలు రాకూడదని తొలి పూజ ఆ విఘ్నేశ్వరుడికే చేయడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం.
పర్యావరణ హితమైన మట్టి వినాయకుడినే పూజిద్దాం
రసాయన రంగులు, ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్తో (POP) చేసిన విగ్రహాల వల్ల మన నదులు, చెరువులు కలుషితమవుతాయి. జల చరాలు నశిస్తాయి. పర్యావరణాన్ని రక్షించుకోవాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉంది. అందుకే స్వచ్ఛమైన బంకమట్టితో చేసిన గణనాథుడిని ప్రతిష్ఠించి ప్రకృతిని కాపాడుకుందాం. మట్టి గణపతిని పూజించడం వల్లే అసలైన పుణ్యఫలం దక్కుతుంది.
గణపతి జననం - పురాణగాథ
పురాణాల ప్రకారం, పార్వతీ దేవి స్నానానికి వెళుతూ నలుగు పిండితో ఒక బాలుడి బొమ్మను చేసి, దానికి ప్రాణం పోసి వాకిలికి కాపలాగా ఉంచుతుంది. అప్పుడే అక్కడికి వచ్చిన పరమశివుడిని ఆ బాలుడు అడ్డగించడంతో, ఆగ్రహించిన శివుడు ఆ బాలుడి శిరస్సును ఖండిస్తాడు. విషయం తెలుసుకున్న పార్వతీ దేవి శోకించగా, శివుడు ఒక గజ (ఏనుగు) శిరస్సును తెప్పించి ఆ బాలుడికి అతికించి ప్రాణం పోస్తాడు. అలా గజాననుడిగా అవతరించిన ఆ బాలుడికి సర్వగణాలకు అధిపతిగా, ప్రథమ పూజ్యుడిగా శివుడు వరమిస్తాడు.
ఏకవింశతి పత్ర పూజ (21 ఆకుల విశిష్టత)
వినాయక చవితి రోజున స్వామివారికి 21 రకాల పత్రాలతో (ఆకులతో) పూజ చేయడం ఒక విశిష్టమైన ఆచారం. దీని వెనుక కేవలం ఆధ్యాత్మిక భావన మాత్రమే కాకుండా ఆయుర్వేద ఆరోగ్య రహస్యాలు కూడా దాగి ఉన్నాయి. వర్షాకాలంలో వచ్చే రోగాల బారి నుండి కాపాడే ఎన్నో ఔషధ గుణాలు ఈ పత్రాలలో ఉంటాయి. ఆ 21 పత్రాలు వాటి ఉపయోగాలు ఇక్కడ చూద్దాం:
| పత్రం పేరు | ఆరోగ్య ప్రయోజనం (ఆయుర్వేద విశిష్టత) |
|---|---|
| 1. మాచీ పత్రం | వాత, పిత్త సంబంధిత సమస్యలను నివారిస్తుంది. చర్మ వ్యాధులకు మంచి ఔషధం. |
| 2. బృహతీ పత్రం (వాకుడాకు) | శ్వాసకోశ వ్యాధులు, దగ్గు, ఆస్తమాలను తగ్గిస్తుంది. |
| 3. బిల్వ పత్రం (మారేడు) | మధుమేహం (Diabetes) నియంత్రణకు, జీర్ణవ్యవస్థ మెరుగుదలకు అత్యంత ఉపయుక్తం. |
| 4. దూర్వా పత్రం (గరిక) | గణపయ్యకు అత్యంత ఇష్టమైనది. ఇది శరీరంలో ఉష్ణాన్ని తగ్గించి చలువ చేస్తుంది. చర్మ వ్యాధులకు చెక్ పెడుతుంది. |
| 5. దత్తూర పత్రం (ఉమ్మెత్త) | శ్వాసకోశ సమస్యలు, కీళ్ల నొప్పులకు ఆయుర్వేదంలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు. |
| 6. బదరీ పత్రం (రేగు) | జీర్ణశక్తిని పెంచుతుంది, గొంతు సమస్యలను తగ్గిస్తుంది. |
| 7. అపామార్గ పత్రం (ఉత్తరేణి) | దంత వ్యాధులను నివారిస్తుంది, జీర్ణ సంబంధిత దోషాలను తొలగిస్తుంది. |
| 8. తులసీ పత్రం | రోగనిరోధక శక్తిని పెంపొందిస్తుంది. జలుబు, శ్వాసకోశ వ్యాధులకు దివ్యౌషధం. |
| 9. చూత పత్రం (మామిడి) | రక్త ప్రసరణను మెరుగుపరుస్తుంది, యాంటీ ఆక్సిడెంట్స్ పుష్కలంగా ఉంటాయి. |
| 10. కరవీర పత్రం (గన్నేరు) | గాయాలు, పుండ్లు తగ్గించడానికి దీని లేపనం వాడతారు. |
| 11. విష్ణుక్రాంత పత్రం | జ్ఞాపకశక్తిని పెంచడంలో, జ్వరాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. |
| 12. దాడిమీ పత్రం (దానిమ్మ) | రక్తహీనతను తగ్గిస్తుంది, గుండె ఆరోగ్యానికి చాలా మంచిది. |
| 13. దేవదారు పత్రం | శరీర ఉష్ణోగ్రతను క్రమబద్ధీకరిస్తుంది, చర్మ రోగాలకు మంచి మందు. |
| 14. మరువక పత్రం (మరువం) | మానసిక ప్రశాంతతను ఇస్తుంది, నిద్రలేమిని దూరం చేస్తుంది. |
| 15. సింధువార పత్రం (వావిలాకు) | కీళ్ల నొప్పులు, వాపులను తగ్గించడంలో అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది. |
| 16. జాజీ పత్రం (సన్నజాజి) | చర్మ రుగ్మతలను తగ్గిస్తుంది, సుగంధాన్ని ఇస్తుంది. |
| 17. గండాలీ పత్రం (గరికపోల) | కిడ్నీ సంబంధిత సమస్యలు, మూత్రకోశ వ్యాధుల నివారణకు వాడతారు. |
| 18. శమీ పత్రం (జమ్మి) | శ్వాసకోశ వ్యాధులను నివారిస్తుంది, కఫాన్ని తగ్గిస్తుంది. |
| 19. అశ్వత్థ పత్రం (రావి) | గుండె సంబంధిత వ్యాధులకు, రక్తాన్ని శుద్ధి చేయడానికి వాడతారు. |
| 20. అర్జున పత్రం (తెల్ల మద్ది) | బీపీని నియంత్రిస్తుంది, గుండె కండరాలను బలోపేతం చేస్తుంది. |
| 21. అర్క పత్రం (జిల్లేడు) | చర్మ వ్యాధులు, పాము లేదా తేలు కాటుకు విరుగుడుగా ఉపయోగిస్తారు. |
స్వామికి ఇష్టమైన నైవేద్యాలు
బొజ్జ గణపయ్యకు ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, మోదకాలు, లడ్డూలు అంటే ఎంతో ఇష్టం. ఆవిరి మీద ఉడికించి చేసే కుడుములు, ఉండ్రాళ్లు తినడం వల్ల వర్షాకాలంలో జీర్ణవ్యవస్థ దెబ్బతినకుండా ఉంటుంది. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లను పండుగ నైవేద్యాల ద్వారా మన పూర్వీకులు అలవాటు చేశారు.
నిమజ్జనం పరమార్థం
నవరాత్రుల పాటు భక్తిశ్రద్ధలతో పూజలందుకున్న గణనాథుడిని, అనంత చతుర్దశి రోజున జల క్రీడలతో నిమజ్జనం చేస్తారు. మట్టి నుండి పుట్టినది తిరిగి మట్టిలోనే కలవాలన్న జీవన సత్యాన్ని ఈ నిమజ్జన ఘట్టం మనకు బోధిస్తుంది. 'గణపతి బప్పా మోరియా.. వచ్చే ఏడాది మళ్లీ రా' అంటూ భక్తులు ఆనందోత్సాహాలతో స్వామివారిని సాగనంపుతారు.